Tasarruf Paradoksu, Sonuçları Ve Düzeltilmesi

29.01.2021
Tasarruf Paradoksu, Sonuçları Ve Düzeltilmesi

Tasarruf paradoksu, sonuçları ve düzeltilmesi; Bu yazımızda tasarruf paradoksunun ne olduğu, tasarruf paradoksunun ekonomiye etkileri ve eğer zararlı bir şeyse nasıl düzeltilebileceğini anlatacağız ama öncesinde tasarruf nedir, tüketim ile ilişkisi ve tüketime ve tasarrufa nasıl ulaşabiliriz, gayrisafi yurtiçi hasıla ve gayrisafi milli hasıla, harcanabilir gelir gibi kavramlarla da ilişkilendirerek anlatacağız.

GAYRİSAFİ MİLLİ HASILA VE GAYRİSAFİ YURTİÇİ HASILA İLE TÜKETİM VE TASARRUFA ULAŞMA

Gayrisafi milli hasıla bir ülke vatandaşlarının bir yıl içinde ürettiği tüm mal ve hizmetlerin piyasa fiyatları ile hesaplanmış toplam parasal değeridir.

Gayrisafi yurtiçi hasıla ise, bir ülkenin sınırları içinde bir dönem içerisinde üretilen tüm nihai (tamamlanmış) mal ve hizmetlerin piyasa fiyatları ile hesaplanan toplam parasal değeridir.

Gayrisafi milli hasılada ülke vatandaşlığı belirleyici iken, Gayrisafi yurtiçi hasılada coğrafi sınırlama belirleyicidir.

Artık aradaki bağlantılara geçeceğim için Gayrisafi milli hasıla (GSMH) ve Gayrisafi yurtiçi hasılayı (GSYH) kısaltarak yazacağız.

GSMH=GSYH+ NET FAKTÖR GELİRİ          ve  GSYH=GSMH-NET FAKTÖR GELİRİ

Net faktör geliri (NFG) ise, ülke vatandaşlarının yurtdışı kazançları ve yabancı ülkelerin vatandaşlarının yurtiçi kazançları arasındaki farktır.  NFG pozitif ise (NFG>0) GSMH>GSYH olacaktır. Öte yandan NFG negatifse (NFG<0) GSYH>GSMH olacaktır.

SAFİ MİLLİ HASILA (SMH)= GSMH-AMORTİSMAN

MİLLİ GELİR (MG)=SMH-DOLAYLI VERGİLER+SÜBVANSİYON (MİLLİ GELİR=ÜCRET+FAİZ+RANT+KAR)

KİŞİSEL GELİR=MG-(DAĞITILMAYAN KARLAR+SOSYAL GÜVENLİP PRİMLERİ+KURUMLAR VERGİSİ)+TRANSFER ÖDEMELERİ

HARCABABİLİR GELİR=KİŞSEL GELİR-DOLAYSIZ VERGİLER aynı zamanda

HARCANABİLİR GELİR (Yd)= TÜKETİM+TASARRUF , yani Tüketim= C ve Tasarruf= S dersek

aynı zamanda  Yd=C+S olacaktır.

Tüketim, harcanabilir gelirin mal, hizmet vs. alabilmek için elden çıkarılan kısmıdır. Tasarruf ise harcanabilir gelirin, ileride geleceğin ne getireceğini bilmemek, dahası ilerideki ekonomik belirsizliklerden ötürü elde tutulan kısmıdır.

TÜKETİM VE TASARRUF FONKSİYONLARI VE SAYISAL İLİŞKİLERİ

Öncede tüketimi C ile, Tasarrufu S ile göstermiştik. Şimdi o gösterimleri basit keynesyen modeli baz alıp  biraz açarak anlatacağız.

Tüketim fonksiyonu C=Co+cYd,

Tasarruf fonksiyonu S=So+sYd, S=-Co+sYd. (So=-Co).

Burada Co, yani otonom tüketim kişi gelir elde etmese dahi dönem içerisinde (günlük,aylık,yıllık) olarak yaptığı ya da yapması gereken harcamalarıdır. Kişi bu ihtiyaçlarını karşılamak ve bu harcamayı yapabilmek için gerekirse dilenebilir, hırsızlık bile yapabilir. Etik olarak doğru olmasa da ekonomi bilimi açısından şu anlık bu kısmına değinmeyeceğiz. Burada asıl anlatmak istediğimiz şey, kişi gelir elde etmese dahi yaptığı ya da yapması gereken bir harcama olduğudur. Marjinal tüketim eğilimi, diğer adıyla uyarılmış tüketim eğilimi yani “c”  ise, kişinin gelirinin bir birim artması sonucu tüketiminin etkilenmesini gösteren sayıdır. Yani kişinin geliri bir birim arttığında yüzde kaçını tüketime ayırdığını gösterir.

Tasarruf fonksiyonunda ise So, yani otonom tasarruf, gelirden bağımsız elde tutulan ya da tutulması gereken tutulması beklenen gelirdir. Uyarılmış tasarruf  ya da marjinal tasarruf eğilimi “s”, ise gelir bir birim arttığında yüzde kaçının tasarrufa ayrılacağını gösteren eğilimdir.

Fakat marjinal tüketim eğilimi ve marjinal tasarruf eğilimiyle karıştırılabilecek iki kavramın daha bahsedilmesini düşünmekteyiz, ortalama tüketim eğilimi=C/Y ve ortalama tasarruf eğilimi=S/Y.

Ortalama tüketim eğilimi (C/Y): Gelirin yüzde kaçının tüketime gittiğini gösterir.

Ortalama tasarruf eğilimi (S/Y): Gelirin yüzde kaçının tüketime gittiğimi gösterir.

Marjinal gelir ve marjinal tasarruf arasındaki ilişkiye gelince ise MPC (c )+ MPS (s)=1, yani c+s=1 diye de gösterebiliriz. Matematiksel olarak gösterirsek c=0.7 ise c+s=0.7+s=1 den s=0.3 olacaktır. Buradan yorumlarsak artan gelirin yüzde 70’i tüketime, yüzde 30’u ise tasarrufa ayrılmaktadır.

Aynı şekilde APC (C/Y) ile APS(S/Y)  arasında da aynı ilişki gösterilebilir. C/Y=0.8 ise (APC+APS=1 den) S/Y=0.2 olacaktır. Burada da gelirin yüzde 80’ i tüketime, yüzde 20’si ise tasarrufa ayrılmaktadır. Aradaki fark ise marjinal gelir ve tasarrufun gelir artması durumunda yüzde kaç etkilendiğini gösterirken, ortalama tasarruf ve ortalama gelir gelirde bir artış olmasa da yüzde kaçar olarak ayrılacaklarını gösterirler.

TÜKETİM VE TASARRUF ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ŞEKİLSE GÖSTERİMİ

(Doç. Dr. Oktay KIZILAKAYA, makro iktisadi modeller 3, basit keynesyen model)

(Doç. Dr. Oktay KIZILAKAYA, makro iktisadi modeller 3, basit keynesyen model)

Bu şekilde anlatılmak istenen şeyse, otonom tüketim arttığında tüketim fonksiyonu eğimi değişmeden topyekün yukarı çıkarken, tasarruf eğilimi ise aşağı inmektedir. (Çünkü harcanabilir gelir sabit ve sadece tüketim ve tasarrufa ayırdık.)

Aynı şekilde de marjinal tüketim eğilimi artınca tüketim fonksiyonu yer değiştirmeden sadece eğimi artar yani dikleşir, ama tasarruf eğiliminin eğimi azalır, yani yatıklaşır. (c+s=1 den dolayı.)

TASARRUF PARADOKSU

Artan tasarrufların tüketim harcamalarını ve dolayısıyla geliri azaltması durumuna tasarruf paradoksu denir. Tasarrufun artışının bu şekilde bir gelir azaltıcı etkisinin ortaya çıkması, tasarrufların gelir artışının en önemli kaynağı olduğu şeklindeki yaygın iktisat görüşü ile çeliştiği için bu durum paradoks olarak adlandırılır.

Ekonomik Perspektif

Ekonomik Perspektif

Şekle göre, toplumdaki kişilerin tasarrufları artmış ve tasarruf fonksiyonu yukarı kaymıştır ama milli gelir düşmüştür. Bu durum iktisadi analizde tümleme (genelleme,terkip) yanılgısı olarak adlandırılan ve sıkça yapılan bir değerlendirme hatasına örnektir. Keynes’e göre “Birey için doğru olan toplum için doğru olmayabilir.’’ Sözü en iyi örnektir.

Tasarruf Paradoksu

TASARRUF PARADOKSUNUN ÇÖZÜMÜ

Tasarruf paradoksunun çözümünde ise yapılması gereken şey kısaca şudur, elde olan tasarrufların atıl tutulmaması veya halk dilinde yastık altında tutulmaması gerekir. Yapılması gereken şey eldeki tasarrufların ekonomiye yatırım olarak geri gönderilmesi gerekir. Aksi halde tasarrufun sonucu olarak ekonomide kişilerin gelirleri artsa dahi, milli gelir sürekli daralacak ve kişi için faydalı olsa bile ileride ekonomide daralmaya yol açabilecektir. O yüzden eldeki tasarrufların yatırıma dönüştürülerek ekonomiye kazandırılması ve yatırımla da üretim yapılıp milli gelirin daha da arttırılması gerekir

YAZAR BİLGİSİ
Web Hane
Web Hane ne yapar; İlgili kaynaklardan edindiğim bilgilendirici yazıları sizler için derleyip bir araya getirerek keyif almanız için elimden geleni yapıyorum. Fikri mülkiyetinizin olduğunu düşündüğünüz yazılar, resimler, videolar yada farklı bir şey gördüyseniz kesinlikle yorum, mesaj gibi seçeneklerle dönüş yaparak mülkiyetinizi sunabilirsiniz.
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.